ADO werd in de oorlog twee keer kampioen van Nederland

Als FC Twente vanmiddag kampioen wordt, treedt de club in de voetsporen van ADO. Deze Haagse club was in 1942 en 1943 namelijk de laatste buiten de traditionele top drie, die twee keer achterelkaar kampioen werd. Aldus spreek ik in De Perstribune op Radio 1.

Haagse vreugde vanwege het kampioenschap van ADO in 1942

Juist tijdens de oorlogsjaren beleefde ADO zijn sportieve hoogtepunt met twee nationale titels op rij. De eerste werd gewonnen na een bijzonder spannende kampioenscompetitie tussen de vijf afdelingskampioenen – twee uit het westen en ieder één uit het noorden, oosten en zuiden.

De beslissing viel pas in de laatste wedstrijd tussen AGOVV uit Apeldoorn en ADO uit Den Haag. ‘Voetbal is,’ zo vatte De Nieuwe Apeldoornsche Courant wijs samen in een vooruitblik op 20 juni 1942, ‘een eigenaardig spel, dat in het wedstrijdkarakter zooveel verrassingen biedt, dat daarin voor een groot deel de attractie schuilt.’ (Kijk voor de aardigheid eens naar de advertentie rechts van het artikel…)

50.000 belangstellenden

Voetbalminnend Nederland stond op zijn kop: ‘Er zal in Apeldoorn wel nooit zooveel belangstelling hebben bestaan als thans voor ADO – AGOVV.’ Veruit de meeste mensen konden echter geen kaartje krijgen en speciaal daarom werden op het veld van AGOVV luidsprekers geplaatst om door te geven hoe de stand van zaken was.

En ook in Den Haag was het een gekkenhuis, want vanuit het hele land meldden zich maar liefst 50.000 belangstellenden om de wedstrijd bij te wonen! Helaas konden er maar zo'n tienduizend mensen het stadion in. 

De supporters, die wél een kaartje hadden om in Den Haag te gaan kijken, kregen een waarschuwing om de ergste drukte te ontlopen: ‘Teneinde morgenochtend overbelasting aan de loketten te voorkomen, stelt de Ned. Spoorwegen bezoekers van den wedstrijd reeds hedenmiddag van 2 tot 5 uur in de gelegenheid zich van een spoorkaartje te voorzien.’

ADO won maar liefst met 5-2 en was zo kampioen van Nederland. Hieronder de beelden.

De tweede titel

Een jaar later heroverden de Hagenezen deze titel in een steeds meer door oorlog geteisterde omgeving. Feyenoord bijvoorbeeld werd door de Duitsers uit de Kuip verbannen, zodat de Rotterdammers door heel Nederland hun thuiswedstrijden speelden – zelfs in het Ajax-stadion! De officiële reden was gevaar voor luchtaanvallen.

Het Olympisch Stadion diende vanwege deze omstandigheid als thuisbasis voor Feyenoord in de kampioenswedstrijd tegen ADO. De Rotterdammers hadden aan een zege genoeg om de titel te pakken, maar als de Hagenezen zouden winnen, waren ze terug in de race voor de tweede titel op rij. Feyenoord verspeelde het kampioenschap echter door met 1-3 te verliezen.

Een week later maakte ADO het af tegen Enschede. In de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant stond: ‘ADO heeft het gepresteerd voor de tweede maal achtereenvolgens den hoogsten titel in het Nederlandsche voetbal te behalen.’

Het winnende doelpunt werd gemaakt door Gerrit Vreken, die in die jaren bekend zou worden als NSB-spits. Mede door hem kreeg ADO onterecht de naam een NSB-club te zijn geweest, waarbij ook het verhaal van Vreken in de loop der jaren bijzonder verkeerd is herverteld. Het voert echter te ver hier verder op in te gaan. Meer info staat hier, in een verhaal dat Robbert Meeder en ik in 2003 voor Langs de Lijn maakten.

Ondergetekende, Gerrit Vreken, zijn echtgenote en Robbert Meeder in 2003 op bezoek bij de zogenaamde NSB-speler

Hoe dan ook: ADO was opnieuw kampioen. ‘Na het eindsignaal stroomde het publiek het veld op en de spelers van ADO werden in triomf naar de kleedkamer gedragen.’

Met recht een unieke prestatie, want FC Twente is pas na 68 (!) jaar dus in staat om deze te herhalen.