Verkeerde vraag over Jesse Owens in Geschiedenisexamen

Afgelopen maandag kregen leerlingen van het VMBO een vraag in het geschiedenisexamen (pdf hier) over Jesse Owens en de Olympische Spelen van 1936. Het antwoord kan nooit goed zijn, omdat de vraag uitgaat van de mythe dat Hitler weigerde om Owens de hand te schudden.

Jesse Owens in 1960 in een Amerikaanse tv-show

Vraag 21 van het examen ‘Geschiedenis en Staatsinrichting CSE GL en TL’ luidde:

‘Tijdens de Olympische Spelen in Berlijn (1936) was Adolf Hitler bijna iedere dag aanwezig in het Olympisch stadion. Hij liet zich graag fotograferen met Duitse medaillewinnaars. Maar vóór de huldiging van de zwarte Amerikaanse atleet Jesse Owens, die vier gouden medailles won, verliet Hitler het stadion. Leg uit waarom Hitler op basis van zijn politieke ideeën niet bij de huldiging van Owens wilde zijn.’

Het antwoord zal wel iets hebben moeten zijn dat Owens een zwarte mijnheer was en dat Hitler overtuigd was van de suprematie van het blanke ras. Toch is het beter als de eindexamencommissie deze vraag schrapt, omdat de veronderstelde weigering van Hitler om Owens te ontmoeten nooit heeft plaatsgehad.

De mythe

Het is de moeder aller misverstanden: Hitler weigerde op de Olympische Spelen van 1936 om Owens de hand te schudden. Uit racistische overwegingen verliet de Duitse leider daarom het stadion om te voorkomen dat ze met elkaar werden geconfronteerd. Alleen was niet Hitler, maar het IOC verantwoordelijk voor het tegengaan van deze ontmoeting!

Een dag eerder had Hitler namelijk een aantal Duitse en Finse kampioenen in zijn loge ontvangen om ze te feliciteren. Het IOC protesteerde hiertegen, omdat deze ontmoetingen niet volgens het protocol waren. Hitler beloofde dat hij zich voortaan aan die regels zou houden en dat hij geen enkele kampioen meer zou ontvangen in zijn loge.

De volgende dag was Owens in het stadion. Hij werd na zijn zege inderdaad niet ontvangen door Hitler - geheel conform de afspraak met het IOC. Wellicht kwam het Hitler goed uit, maar er zaten geen openlijke politieke motieven achter.

Daarnaast verliet Hitler niet na de zege van Owens het Olympisch Stadion, maar al de dag ervoor! Het was toen de zwarte Amerikaanse hoogspringer Cornelius Johnson als eerste eindigde toen Der Führer opeens vertrok. Kortom: er wordt van alles door elkaar heen gegooid in deze mythe.

Tot slot: Owens had zelf goede herinneringen aan Berlijn 1936. Hij merkte zelfs op dat hij tijdens zijn verblijf in Duitsland minder last had gehad van racisme dan toen hij weer terugkeerde in zijn eigen land, in de Verenigde Staten: "Although I wasn't invited to shake hands with Hitler, I wasn't invited to the White House to shake hands with the President either."

Maar dat is Engels en dat is weer een heel ander examen.

Atletiek · Olympische Zomerspelen · Sport en politiek

permalink | plaats reactie |

Reacties