In het Dalfsen van Erben Wennemars is al 150 jaar een ijsclub

Deze week is het boek Overijssel. Plaatsen van herinnering verschenen. Eén van de historische plekken die hierin wordt behandeld is de ijsbaan in Dalfsen, die vooral door Erben Wennemars nationale bekendheid heeft gekregen. Op Sportgeschiedenis een voorpublicatie. Hier kopen.

Door Wouter Geerling

Dalfsen telde al in 1854 een ijsclub, en wellicht al eerder. De Zwolsche Courant schreef in het begin van dat jaar dat ijsclub de Vriendschap een schaatswedstrijd had georganiseerd: ‘Dalfsen – den 5 Januarij. Heden had een echt nationaal volksfeest plaats, eene hardrijderij op schaatsen.’

Het schaatsen in Dalfsen vond onder andere plaats op de Oude Vecht, in de Bellingeweer. In 1891 viel in de krant te lezen dat er een nieuwe ijsclub was opgericht, IJsclub Dalfsen. In 1927-1928 was alweer sprake van een nieuwe ijsclub, IJsclub Dalfsen Vooruit. Ook deze werd later opgeheven.

Als gevolg van ontwateringswerken ontstond in de jaren vijftig een probleem. Het kwam steeds minder vaak voor dat de Vecht buiten zijn oevers trad. Daardoor kon er niet meer worden geschaatst op de Oude Vecht en steeds minder op ondergelopen weilanden. De familie Van Leussen, eigenaar van een loonbedrijf, besloot vervolgens zelf een ijsbaan te gaan exploiteren. De baan werd aangelegd op een groot weiland naast de Vecht, de Stokvisdennen aan de Brinkweg. Dit terrein dankte zijn naam aan een rij dennen op een stuk land van de boerenfamilie Stokvis. 

Derk Jan Wennemars

Dalfsen kent dus een lange schaatsgeschiedenis. Het begon echter pas echt iets te worden vanaf 7 juni 1968, toen enkele schaatsliefhebbers samen met de sportverenigingen SVD en ASC besloten wederom een ijsvereniging in het leven te roepen. De nieuwe ijsclub kreeg de naam Stokvisdennen, als hommage aan Van Leussen.

Op 7 november volgde de officiële oprichtingsvergadering. Het eerste bestuur bestond uit Jan Busscher, Hans de Boer, Jan van Leussen, Martie Spijker en Marinus Scherpenkate, later aangevuld met Derk Jan Wennemars - vader van - en Tjeerd Douma. De Dalfser Courant schreef: ‘In de voorstellen van het voorlopig bestuur lezen wij, dat de op te richten vereniging zich ten doel stelt, het ijsvermaak in de gemeente Dalfsen te bevorderen onder andere door het exploiteren van een ijsbaan (voorlopig nog die op Stokvisdennen van de fam. Van Leussen) en het instellen van een training gericht op het hardrijden op de schaats (zulks bij voldoende belangstelling).’

De eerste twee jaar maakte de vereniging gebruik van de schaatsbaan van Van Leussen. De eigenaar deed de uitvoering en de kersverse ijsclub de organisatie. De baan, die onder de vlag van Stokvisdennen op 12 december 1968 voor het eerst openging, was helaas van slechte kwaliteit. De waterstand was laag en de bodem was waterdoorlatend, waardoor er steeds water moest worden bij gepompt, soms zelfs met behulp van de brandweer.

Al die inspanningen leverden echter geen goede ijsvloer op. Het was dweilen met de kraan open en erg duur. De gedachte aan een nieuwe locatie kwam op, ook omdat men graag een ijsbaan dichter bij de dorpskern wilde. In een vroeg stadium was al sprake van een baan in de Bellingeweer, getuige de Zwolse Courant van 10 juni 1968: ‘De gemeente heeft plannen voor een vijver en een ijsbaan aan de Rondweg.’ De Rondweg loopt langs de Bellingeweer.

Een nieuwe ijsbaan

In 1970 ontstond het plan Bellingeweer van de Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij (Heidemij), waar bestuurslid Hans de Boer werkzaam was. Dit voorzag onder andere in een nieuwe ijsbaan in de Bellingeweer, maar op een andere plek dan twee jaar eerder was voorzien. Uiteindelijk werd na overleg met de gemeente besloten om de ijsbaan van Stokvisdennen een plek toe te wijzen aan de oostkant van de Bellingeweer, bij Huize Bellingeweer en de Vecht. Op deze manier kon de oude Vechtarm gespaard blijven.

In het begin ondervond men grote hinder van gasvorming onder het ijs, waardoor de baan bijna het hele winterseizoen ongeschikt was. Door de venige bodem ontstonden onder het ijs flinke gasbellen, waardoor de ijslaag te dun bleef. Oud-voorzitter De Boer zei later: “Deze baan was eerst lek. We hebben gasontwikkeling gehad. Gasbellen: als je er dan een lucifer bij hield had je steekvlammen van drie meter hoog! Dat was wat. Helemaal weg is het nooit gegaan, maar na dat eerste jaar is het nooit meer een probleem geweest.”

De ijsbaan van Stokvisdennen is voor de inwoners van Dalfsen nog altijd dé plaats om te schaatsen op natuurijs. Ooit begonnen met veertig leden, groeide Stokvisdennen uit tot een grote sportvereniging met 1700 leden in 2010.

In een documentaire van Studio Sport uit 2006 zien we Erben Wennemars terug bij zijn oude schaatsclub Stokvisdennen, met volgens hem ‘de mooiste ijsbaan van heel Nederland’. Hij vertelt over zijn schaatscarrière, zittend in de kantine bij de aloude zwarte kachel. ‘Hier heb ik écht schaatsen geleerd,’ zegt hij met een grijns. En over de ijsbaan: “Hier ben ik heel vaak geweest.”

In het begin van 2010 besloot Wennemars te stoppen als professioneel schaatser. Als toneel voor zijn afscheid koos hij ijsbaan Bellingeweer. Op de baan van Stokvisdennen, ‘in zijn achtertuin’, vond op 11 januari het NK Kortebaan plaats.

Wennemars deed mee aan de race, maar niet om te winnen. De dijken langs de baan stonden propvol met toeschouwers. Meer dan zesduizend bezoekers (normaal een paar honderd) waren naar Bellingeweer gekomen om Wennemars uit te zwaaien.

Schaatsen · Sportboeken

permalink | plaats reactie |

Reacties