De honderdste geboortedag van zwemster Zus Braun

Het is deze week precies een eeuw geleden dat zwemster Zus Braun werd geboren. Alhoewel ze grote successen boekte, wilde ze niet meer worden herinnerd aan die tijd.

Zus Braun zelf

Op 22 juni 1911 werd Maria "Zus" Braun geboren in Rotterdam – deze week precies een eeuw geledens. Op 11 augustus 1928 won ze de gouden medaille 100 meter rugslag op de Olympische Spelen in Amsterdam. Ze was hiermee de eerste Nederlandse vrouw, die een individueel Olympisch nummer won. (De Nederlandse turnsters hadden enkele dagen eerder al goud gewonnen.)

Het bleek ook het begin van een langdurige periode van zwemsucces bij de Nederlandse vrouwen, die zou eindigen op de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. Van de vijf zwemdisciplines voor de vrouwen werden er toen maar liefst vier gewonnen door de Nederlanders!

Dat Zus Braun aan zwemmen deed, kon in haar geval eigenlijk niet anders: vader deed aan schoonspringen en waterpolo en maar moeder was een beroemd zwemtrainster. De leden van de familie Braun kwamen elkaar bij wijze van spreken alleen maar in of rond het water tegen. Ma Braun werd zo ook de coach van haar talentvolle dochter en stond daarom tijdens de Olympische finale van 1928 langs de baan. ‘Ze zweept haar dochter op,´ stond in het wedstrijdverslag, ´ze loeit, knielt, staat weer op, stampvoet, wordt geel, groen, paars.’

De relatie tussen moeder en dochter werd er na de Spelen niet beter op, mede door het beruchte fanatisme van Ma Braun. Het zorgde begin jaren dertig voor nachtmerries bij de zwemster: “Een heel leger meisjes in badpak wilde zich steeds op mij storten. Dan werd ik wakker en ging maar weer gauw de training, om die dikwijlsch weer spijtig op te geven als ’t niet naar wensch ging.” Onder grote druk ging ze toch door om in 1932 haar Olympische titel te kunnen verdedigen in Los Angeles. Haar verblijf liep echter uit op een gigantisch drama.

Toen ze op 9 augustus 1932 als toeschouwer op de tribune zat te kijken naar het zwemmen, voelde opeens ze een pijnlijke prik in haar been, vermoedelijk van een insect. Twee dagen later – exact vier jaar na haar titel in Amsterdam! – werd Zus ziek uit het zwembad gevist. Met spoed werd ze naar het ziekenhuis gebracht, waar ze op het randje van de dood zweefde. Ondertussen week Ma Braun niet van haar zijde. Alsof de familie nog niet genoeg te lijden heeft, verongelukt diezelfde maand ook de vader van Ma Braun, de opa van Zus.

Pas na twee maanden keerden dochter en moeder terug, waarbij ze een samenzweringstheorie loslieten op de nieuwsgierige journalisten: “Het was geen insectenbeet, maar het was een injectie, of iets wat er op leek.” Het duo was er heilig van overtuigd dat Zus het slachtoffer was van een aanslag van Amerikanen die hadden gewed op de zwemfinales. Een bewijs werd nooit geleverd.

Het betekende wel het einde van de carrière van Zus. Met steeds meer walging keek ze terug op haar sportieve loopbaan, die zo door haar moeder werd bepaald. Volgens de dochter van Zus mocht er thuis niet eens meer over worden gesproken: “Ondanks alle successen keek mijn moeder er met weerzin op terug. Liever keek ze er trouwens helemaal niet op terug, want ze praatte er vrijwel nooit over. Alle knipsels heeft ze weggegooid. Van interviews wilde ze niets weten. Ik denk dat het kwam omdat alles zo geforceerd is door haar moeder. Die bepaalde wat ze moest doen en laten. Zwemmen en trainen beheersten bijna twintig jaar lang haar leven. Altijd vroeg naar bed, nooit eens een feestje.”

Zus Braun is op 23 juni 1982 overleden.

Olympische Zomerspelen · Zwemmen

permalink | plaats reactie |

Reacties