Zoeken

Door Micha Peters en Jurryt van de Vooren

Het Centrum maakte ruim honderd jaar geleden duidelijk hoe het precies zat met die eerste versie van het nationale wandelfestijn:

Op 1, 2, 3 en 4 dezer zijn er vanwege den Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding vierdaagsche afstandsmarschen gehouden, waaraan konden deelnemen:

a. leden van dien bond; b. onderdelen van leger en vloot (hieronder ook de landweer begrepen) en koninklijk , erkende vrijwilligerskorpsen: c. vijftallen, gekozen uit leden van vereenigingen of afdeelingen van vereenigingen of bonden, die begunstiger van den Nederlandsche Bond zijn.

Er waren in totaal 15 verschillende parkoersen vastgesteld en in vier dagen werd er 140 kilometer afgelegd. Op de laatste dag werd er weer teruggekeerd naar de startplaats. Pas vanaf 1925 werd Nijmegen de vaste startplaats.

Snelheid is niet belangrijk

Snelheid was die eerste Vierdaagse niet van belang:

't Ging niet om het hardst; 't kwam er maar op aan, dat deelnemers elken dag naar behooren 35 kilometer liepen. Wie dit heeft gedaan, krijgt een bronzen medaille of kruis.

Zoals gezegd deden er voornamelijk militairen mee, en die liepen natuurlijk netjes in uniform:

Aan parcours VI hebben deelgenomen 41 onderofficieren en minderen van het vijfde regiment infanterie, 5 onderofficieren van de sportvereeniging E.M.M.A. en 2 officieren (…) De deelnemers waren gekleed in veld tenue met gerolde overjas op den gepakten ransel.

Vanaf 1928 werkte het ministerie van Defensie zelfs volop mee aan de organisatie. Zo leverde Defensie onder meer tenten, dekens, slaapzakken, hoofdkussens, bewakingspersoneel en geneeskundige hulp. Vanwege de mobilisatie kwam aan deze steun in 1939 abrupt een einde.

Gedisciplineerde Duitsers

Dat wil niet zeggen dat er een gebrek was aan militair vertoon. In juli 1939 ging de Vierdaagse volgens Het Vaderland gewoon van start, en onze oosterburen waren er bij:

De Duitschers kwamen prachtig binnen, streng disciplinair. stram en correct. Zij maakten halt en front voor hun leiders, die den commandant feliciteerde. Ook luitgeneraal Reijnders, van den generalen staf complimenteerde den leider van de Duitschers.

Prins Bernard was er overigens ook bij dat jaar. Wandelen was blijkbaar niet echt zijn ding, want Bernard zat vooral in de auto:

Op de pont bij Oefert stond de auto van den Prins en op dezelfde pont waren eenige tientallen deelnemers, die spontaan den Vierdaagschen marsen aanhieven, wat de Prins zeer aardig vond. Men heeft niet gestopt voor een dejeuner. Ergens op een stillen weg buiten Gennep heeft de Prins halt gehouden en met zyn begeleider eenige sandwiches en wat fruit genuttigd. Het was aardig om te zien hoe de landarbeiders, die stonden te maaien in het land by het zien van de Prinselijke auto den arbeid even staakten en Hem toewuifden.

In de oorlogsjaren vonden er geen Vierdaagsen plaats. De na-oorlogse Vierdaagsen kende wel weer veel militaire deelnemers. Dat was decennialang geen enkel probleem. Totdat de jaren tachtig aanbraken. De maatschappelijke tendens was sterke anti-autoritair en ‘Het leger moest leger’. Links Nederland hield niet van groots militair vertoon.

Op 6 juli 1988 schrijft De Leeuwarder Courant:

De Alternatieve Vierdaagse van de anti-militaristische wandelclub “Is het hier Oorlog?” (IHHO) voert dit jaar door Noord-Nederland (…). Op vrijdag 22 juli reizen zij af naar Nijmegen om daar de intocht van de Vierdaagse van Nijmegen “luister bij te zetten”. Volgens de leden van de IHHO lopen militairen mee met de Nijmeegse Vierdaagse om propaganda te maken voor het leger.

Ludieke actie

Gelukkig voor de militairen bleef het slechts bij enkele ludieke acties van IHHO.

Tegenwoordig lijken soldaten overigens zelf de rol van actievoerder op zich te gaan nemen. Zo meldt de Gelderlander dat militairen de Nijmeegse Vierdaagse mogelijk aangrijpen om actie te voeren tegen de voorgenomen bezuinigingen op Defensie.

Grote problemen worden er echter niet verwacht. Volgens Wim van den Burg, voorzitter van de militaire vakbond AFMP, is het in ieder geval niet de bedoeling om de Vierdaagse in de soep te laten lopen:

Dat zou de publieke opinie tegen ons laten keren en het plezier wegnemen dat veel soldaten hebben in de wandelmars. We gaan ons niet in de eigen voet schieten.

Wellicht is het tijd voor een ludieke actie?