Kleinzoon van Jaap Eden opende in 1961 de Jaap Edenbaan

Het is deze maand exact een halve eeuw geleden dat in Amsterdam de Jaap Edenbaan werd geopend. Deze handeling werd verricht door de kleinzoon van Eden, Jaap III (ook zijn vader heette Jaap). OVT start zondag op Radio1 een tweeluik over deze schaatsbaan. Bij Geschiedenis24 zijn historische filmbeelden te zien.

Sjoukje Dijkstra in 1964 op de Jaap Edenbaan. Fimpje staat hier

De Jaap Edenbaan was al enkele weken toegankelijk voor het publiek toen de tienjarige Jaap Eden, de kleinzoon van Jaap Eden, deze officieel opende. De eerste wedstrijd was tussen Jeen van den Berg, Elfstedenwinnaar in 1954, en Reinier Paping - toen nog onbekend, omdat zijn Elfstedenzege pas in 1963 was.

De komst van deze baan veranderde het Nederlandse schaatsen revolutionair. Marnix Koolhaas schrijft hierover op Geschiedenis24:

'Langebaanschaatsen, zoals het hardrijden op een 400 meter lange ijsbaan officieel heet, was in Nederland tot 1961 een marginale sport. Natuurlijk, als het vroor werden overal de ijzers uit het vet gehaald en trok half Nederland zijn baantjes op sloten, plassen of natuurijsbanen, maar het aantal serieuze hardrijders in ons land was klein.

Ja, kortebaanrijders: bij vorst ontdooiden die vooral in Friesland bij bosjes, maar op hun doorlopers konden die supersprinters niets anders dan 160 meter rechtuit “klauwen” op een sloot. Wie met enige snelheid fatsoenlijk een bocht wilde schaatsen, diende dat pootje over op echte Noorse schaatsen te doen.

Wilde je als langebaanrijder ook nog internationaal meetellen, dan was je verplicht om jaarlijks op eigen kosten met de Nederlandse Vereniging ter Bevordering van het Hardrijden op de Schaats twee weken naar Noorwegen te gaan om aldaar de kunst af te kijken van de geroutineerde Scandinavische cracks. Jaap Eden deed dat al in 1893, en generaties Nederlandse schaatsers volgden hem.'

Het publiek omarmde in ieder geval meteen de nieuwe attractie. Kijk maar:

Maar ook voor de toprijders veranderde alles, omdat Nederlands beste schaatsers niet meer gedwongen waren om op buitenlands ijs te trainen. In ons land was het tenslotte nooit een zekerheid dat de komende winter koud genoeg was voor natuurijs, maar met de nieuwe baan in Amsterdam was aan die periode voor altijd een einde gemaakt.

Deze ontwikkeling betekende de doorbraak van Ard Schenk en Kees Verkerk, die dankbaar profiteerden van de Amsterdamse baan. Dit duo beleefde ook daar zijn sportieve hoogtepunten, zien we hieronder.

De sportieve statistieken liegen ook niet: tot 1961 had nog nooit een Nederlander een gouden medaille gewonnen op de Olympische Winterspelen! Alle 27 olympische schaatstitels zijn van daarna. Dat schaatsen nu de meest succesvolle is in de Nederlandsche olympische geschiedenis is dus voor een groot deel te danken aan de komst van de kunstijsbanen.

OVT start komende zondag met een tweedelige reportage over de geschiedenis van de Jaap Edenbaan. Dit programma zendt uit tussen 10 en 12 op Radio1.

Schaatsen

permalink | plaats reactie |

Reacties