Op zoek naar de voetballer Bob Marley

Wiep Idzenga schreef de nieuwe Hard gras vol met een verhaal over de liefde van Bob Marley voor het voetbal. Een voorpublicatie.

De volgende ochtend spreek ik Roger Steffens, 69 jaar oud, maar met zijn vrouw Mary nog steeds vol energie de Europese zomerfestivals afreizend met zijn multimediale presentaties over Bob Marley en Peter Tosh. De lange, slanke Steffens omhelst me als een verloren zoon. Door intensief mailverkeer lijkt het of we elkaar al jaren kennen.

Iedereen die iets over Marley of reggae wil weten komt uiteindelijk bij Steffens terecht, inclusief artiesten met vragen over hun eigen leven en carrière. Steffens’ huis in Los Angeles zakt door van de elpees, cassettes en videotapes, met veelal zeldzaam materiaal. ‘In Jamaica we have a saying,’ zei rastapoëet Mutabaruka ooit: ‘Whenever Bob Marley fart, Roger Steffens have it on tape.’

De acteur, schrijver, producer, voice-over en fotograaf toerde ook nog een tijdje met Bob Marley & The Wailers, en maakte toen unieke foto’s van een voetballende Marley.
‘Soms zou je willen dat je iets over mocht doen,’ zegt Steffens op het terras van zijn hotel niet ver van het festivalterrein. Twee weken lang als co-host van het radioprogramma Reggae Beat met Bob Marley op tournee mogen, en dan niet meer dan drie fotorolletjes volschieten. Geld om meer filmpjes te kopen had hij toen echter niet. Nu zou hij desnoods een lening hebben afgesloten voor tweehonderd rolletjes.

Hooghouden

Maar wat er is, blijft fraai. November 1979, even voor het concert in de Sports Arena in San Diego. Bob Marley heeft zo snel mogelijk de persconferentie verlaten, en houdt in een reusachtige kleedkamer een bal hoog. Hij draagt een leren broek en onhandige laarzen, maar lijkt de bal toch onder controle te hebben. Links, rechts, stuiterend op zijn bovenbeen en op zijn borst. Een joint losjes in zijn hand. ‘Ik vond hem behendig,’zegt Steffens, ‘maar ik ben een Amerikaan. Ik weet niets van voetbal.’

Dat Marley in die weken elke kans om te voetballen aangreep, zag Steffens natuurlijk wel. Met bandleden de bal hooghouden. Achter het podium. In de kleedkamer. Op de parkeerplaats. Of alleen, tegen een muurtje trappend. En in Los Angeles gingen Marley en de beste voetballers van de band elke middag naar het park vlak bij hotel Sunset Marquis.

Voetbal was niet alleen Marleys favoriete warming-up voor een optreden, stelt Steffens. Het was een belangrijk deel van zijn leven. Iedereen die me wat anders wil wijsmaken, liegt volgens hem. ‘Neem nou de naam van zijn eerste zoon. Officieel heet hij David, maar Bob wilde dat hij Ziggy werd genoemd.’

Zigzaggen

‘Ziggy, Bob, Ziggy!’ was wat medespelers vroeger naar Bob Marley riepen als hij de bal kreeg. Volgens Rita Marley was hij daar goed in: slalommend en zigzaggend over het veld dribbelen. Toen Bob zag dat zijn zoon – in 1968 van armoede geboren op kranten in een krotje in Trench Town – kromme voetbalbeentjes had, riep hij: ‘Ziggy, we noemen hem Ziggy.’

Een Italiaanse cameraploeg meldt zich bij Steffens, een autoriteit die met zijn warme tenor en enthousiasme populair is bij interviewers wereldwijd. Maar de Italianen wachten maar even. Steffens zegt nog meer te hebben over Marley en voetbal. Daarbij duren opnames bij hem nooit lang. Niet voor niets wordt hij Roger ‘One Take’ Steffens genoemd.’

Hij vertelt dat alleen al uit de samenstelling van de groep muzikanten die met hem over de wereld reisde, het belang van voetbal voor Marley viel af te leiden. ‘Goed kunnen voetballen’ leek welhaast het belangrijkste criterium om tot de crew te worden toegelaten. Marley wilde in de vele voetbalwedstrijdjes onderweg beslist geen modderfiguur slaan.

Geen vlees

Zo was er Antonio ‘Gilly’ Gilbert, de kok die tijdens tournees voor Bob Marleys Ital (afgeleid van Vital) voedsel zorgde. Rastafari Marley en zijn brethren aten zoutloos, natuurlijk voedsel, vrij van toevoegingen en verbouwd zonder bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Vlees was uit den boze.

Deze Gilly, een grote, sterke no-nonsense kerel, kon dan wel prima koken, maar was bovenal een goede en bikkelharde voetballer met geuzennamen als ‘General G’wan’ en ‘Stonewall Jackson’. Gilly speelde op het hoogste niveau in Jamaica. Steffens meent dat hij zelfs voor het nationale team uitkwam.

Nog prominenter aanwezig in Marleys entourage was Allan ‘Skill’ Cole, volgens velen Jamaica’s beste voetballer ooit, die gold als Marleys beste vriend en op zijn vijftiende al in het nationale elftal speelde, de jongste Jamaicaan ooit. Skill, zo genoemd vanwege zijn vaardige balbehandeling, voetbalde als middenvelder in de North American Soccer League bij de Atlanta Chiefs, en begin jaren zeventig voor Clube Náutico in de sterke Braziliaanse competitie. Skill ontmoette Bob Marley als puber op het voetbalveld, en werd zijn manager, producer, roadmanager en vertrouweling.

‘Skill was Bobs held,’ zegt Steffens, de Italianen nog steeds negerend. ‘We waren meer dan broers,’ zei Skill ooit over hun vriendschap. ‘We waren één. Bob always tell mi, him wish him could sing like how mi play ball. Maar er was wederzijds respect. Hij was mijn grootste fan, en ik de zijne.’

Wiep Idzenga is auteur van De Maradona van China. Het boek werd in 2007 tweede bij de verkiezing van het beste sportboek van het jaar, de Nico Scheepmaker Beker. In 2010 was Idzenga ook genomineerd voor de Hard Gras-prijs met een boksverhaal over Henk Ruhling, dat hij voor het Algemeen Dagblad schreef.

Sportboeken · Voetbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties