Precies tachtig jaar geleden werd Stadion Feijenoord geopend, de Kuip dus. De politie in Rotterdam had het er druk mee, blijkt uit dossiers uit het Rotterdamse stadsarchief. Daarin wordt uitgebreid beschreven hoe die dag de orde werd bewaakt.

Het was koud en guur op 27 maart 1937, de dag dat de Kuip werd geopend met een wedstrijd tegen het Belgische Beerschot. De toeschouwers moesten zich daarom stevig inpakken, vooral diegenen die onoverdekt zaten. De spelers kleumden, want er waren veel toespraken voor de wedstrijd begon. In die tijd waren toespraken nog echte verhalen met volzinnen, ook als het rotweer was. En aangezien van de voetballers niet werd verwacht dat ze als een zoutzak toekeken tijdens de plechtige momenten voor de eerste aftrap doorstonden zij een paar zware minuten, waarin een overtrekkende sneeuwbui het nog erger maakte.

Burgemeester P. Drooglever Fortuyn verrichte eindelijk de eerste aftrap tot vreugde van de spelers. Links van de burgemeester stond toen Manus Vrauwdeunt, die met een geconcentreerde blik de wegvliegende bal nakeek en met zijn linkerbeen de eerste aanzet maakt voor een sprint. "Eindelijk beweging in de tent," hoor je hem bijna denken.

Zo ver was Leen Vente nog niet, die ook naast de ambtsvader stond. Met zijn handen in elkaar tegen de kou volgde hij eveneens de bal, maar tegelijkertijd leek hij in een soort 'onderkoelings-trance' te verkeren. Even later zou hij wel het eerste doelpunt in het nieuwe Stadion maken, dus zo erg was het nu ook weer niet. Maar hoe stond het met de agenten die binnen en buiten het stadion de enorme menigte in de gaten hielden? Die zullen het ook wel erg koud hebben gehad, al hadden ze het druk. Gelukkig was er koffie gezet.


Anti-Lawaai Eenheid

De Rotterdamse politie had die dag 223 agenten tot haar beschikking. De Motorbrigade deed het met 40 man, hun bereden collega's met 28 en er waren 30 eenheden van de Speciale Diensten. Ruim honderd gewone dienders uit verschillende afdelingen patrouilleerden om het verkeer te leiden, foutparkeerders tegen te houden en venters weg te sturen. Tot slot liepen er nog zeven politiemannen rond die onderdeel uitmaakten van de Anti-Lawaai Eenheid. Aldus het speciale dienstrooster dat opgesteld was voor 27 maart 1937.

De voorbereidingen voor de openingsplechtigheid waren zo'n twee weken daarvoor begonnen. Natuurlijk had de politie wel ervaring met grote sportbijeenkomsten, maar het handhaven van de orde onder tienduizenden mensen was een heel ander verhaal. Uit de weekrapporten van de hoofdcommissaris aan de burgemeester van eind jaren dertig bijvoorbeeld blijkt dat de politie in die tijd de handen vooral vol had aan politieke oproerkraaiers en niet aan voetbalvandalen. Bijna dagelijks was er een bijeenkomst van leden van de Communistische Partij of de Revolutionair Socialisten. Vooraanstaande linkse leiders als David Wijnkoop en Henk Sneevliet hielden regelmatig bijeenkomsten, maar waren volgens de politie maar zelden succesvol. "Honderd man aanwezig op een protestvergadering met sprekers van het Bolsjewistische Initiatief. Geen problemen."

Aan de rechterkant van de politieke partijen roerden zich onder meer de nationaal-socialisten. Ook hun bijeenkomsten trokken de aandacht van de politie. Vooral de posters vol jodenhaat van de Misthoorn of de parades van de NSB en het Zwarte Front werden met een scheef oog gevolgd. Maar ook hier meldde de commissaris weinig onoverkomelijke problemen. Zo nu en dan werd met de sabel een opdringerige linkse of rechtse menigte verjaagd, maar de weekrapporten maakten niet veel melding van deze grotere demonstraties.

Het Nederlands elftal voor de interland tegen België. Van links naar rechts: Puc…Allemaal heel andere koek dan een massale voetbalwedstrijd. Een gedegen voorbereiding was daarom geen overbodige luxe, omdat de verwachte massa van 27 maart groter kon zijn dan ooit in de Nederlandse voetbalgeschiedenis. Tenslotte was de Kuip twee keer zo groot als het Olympisch Stadion, dat tot dan toe de grootste groep voetballiefhebbers herbergde.

Op 13 maart was het ontwerp voor de verkeersregeling Feyenoord-stadion gereed. "De gehele verkeersregeling om en nabij het Stadion wordt opgedragen aan de Commissarissen van Politie van de Actieve Dienst, namens wie de afdeling Verkeers- en Vervoerwezen met de uitvoering zal worden belast, terwijl de Commissaris van Politie in de Tweede Afdeling wordt verzocht de benodigde maatregelen te nemen voor wat betreft de regeling binnen het Stadion."

De volgende bijeenkomst stond gepland voor dinsdagochtend 16 maart om half elf. Stipt.

Broodvoeding

In die laatste weken werd regelmatig met elkaar gesproken. Zo werd de opdracht verstrekt aan de inspecteur van de Afdeling Drankwet en Openbare Vermakelijkheden om rechercheurs vrij te maken "ter wering van opkopers".

De Afdelingshoofden werden ook officieel ingelicht. "Ik heb de eer U te berichten, dat het personeel Uwer Afdeling dat gedetacheerd wordt bij de regeling van het Verkeer bij het Feyenoord-Stadion op Zaterdag 27 maart a.s. om 8.50 voormiddags moet present zijn aan het Oude Raadhuis. Een ieder moet voorzien zijn van broodvoeding voor tweemaal. Gerekend wordt dat 's morgens, na afloop van theorie, brood gegeten wordt aan het Oude Raadhuis." De werkdag zou naar verwachting duren tot 18.00 uur.

Op de openingsdag arriveerden alle manschappen om 8.50 uur voor de theorie, de mondelinge instructies. Daar werd onder andere verteld dat de fietsers hun voertuigen moesten stallen op de Riederlaan en dat alleen auto's met een witte kaart met rode afdruk naar Parkeerplaats A mochten. Rond half twaalf was het tijd om te vertrekken, om de plaatsen in te nemen aan de Olympiaweg. De Eerste Afdeling ging lopend naar het Stadion, waar de Speciale Diensten met de Motorbrigade meereden. De agenten van de Anti-Lawaai Dienst gingen op eigen gelegenheid en de Tweede Afdeling moest "naar eigen verkiezing te voet of rijwiel". Als ze maar op tijd waren.

NLD-370502-ROTTERDAM: Duizenden auto"s staan geparkeerd op het terrein bij de B…

Een volle parkeerplaats bij de Kuip in 1937

Twee uur

Rond een uur of twee arriveerde de massa, waarvan een relatief klein gedeelte zich verplaatste met een auto. De grootste groep betrad lopend de ingangen, mede omdat het Feyenoord-bestuur de leden en donateurs verzocht had niet overal in de omgeving fietsen te stallen. Dat zag er maar slordig uit en gaf een slechte indruk aan de buitenwereld. De Feyenoorders in die tijd gehoorzaamden gewoon en kozen een ander vervoermiddel.

De eerste keer dat er een enorme verkeerschaos ontstond rond de Kuip was tijdens Nederland - België op 2 mei 1937, waardoor een groot aantal toeschouwers pas in de rust hun plek bereikten. Aangezien de Amsterdamse kranten die files aangrepen om Rotterdam te promoveren tot een stad waar nooit meer iets belangrijks mocht gebeuren, was de oproep van het Feyenoord-bestuur om te lopen dus niet eens zo'n slecht plan.

Hoe de dag precies is verlopen voor de aanwezige agenten is niet bekend, behalve dat ze op de helft van hun werkdag tot rust konden komen met een warme bak koffie. Ook hier had de korpsleiding niets overgelaten aan het toeval en zorg gedragen voor een Regeling voor het verstrekken van warm-drinken. Op het Bureau Nassaukade werden 63 mensen verwacht die zelf hun mokken meenamen. Bij het Stadion zelf beschikten de 105 agenten niet zelf over een beker, zodat die door de koffieschenkers mee moesten worden genomen. De regeling zei niets over suiker en koekjes.

Rond zes uur 's avonds stroomde de omgeving weer leeg en was de werkdag voor de dienders afgelopen. Ongetwijfeld een koude en natte middag, maar vermoedelijk zullen weinig van de 37.825 toeschouwers daar lang over hebben nagedacht.

Feyenoord won zijn eerste wedstrijd met 5-2. Het was dan wel koud die dag, maar het stadion was tenminste geopend. En dat was het begin van een nieuw voetbalhoofdstuk in Nederland, omdat vanaf dat moment niet meer alle thuiswedstrijden van Oranje in Amsterdam werden gespeeld, maar ook in De Kuip. Tot onvrede en vrees van het Olympisch Stadion, dat in 1937 een nieuwe ring bouwde om extra toeschouwers aan te trekken en te concurreren met Rotterdam-Zuid.

Die ring, die inmiddels is gesloopt, was dus niets anders dan het Amsterdamse antwoord op de opening van Stadion Feijenoord.